XXVIII Kongres Weksylologiczny

28th Inernational Congress of Vexillology odbył się w dniach 15-19 lipca 2019 r. w San Antonio w stanie Teksas. Uczestniczyło w nim około 90 osób z ponad dwudziestu krajów świata, w tym tylko kilkanaście z Europy (z Belgii, Chorwacji, Czech, Francji, Holandii, Niemiec, Polski, Słowenii i Wielkiej Brytanii). Większość uczestników stanowili Amerykanie, głównie kolekcjonerzy i miłośnicy flag z Teksasu. Wygłoszono 28 referatów i komunikatów oraz wybrano nowe władze FIAV (Międzynarodowa Federacja Stowarzyszeń Weksylologicznych).  Jednodniowa wycieczka do Austin w Teksasie miała na celu przedstawienie wybranych elementów z księgozbioru i archiwum twórcy weksylologii Whitney Smitha, które przechowywane są w Briscoe Center of the University of Texas.

Jednym z najważniejszych wydarzeń na kongresie była prezentacja wydanego kilka tygodni wcześniej jedynego już na świecie albumu flag, jakie jeszcze w XX w. publikowały marynarki wojenne kilku państw. Jest to album Pavillons nationaux et marques distinctives, national flags and distintive merkings, Album du bicentenaire, opracowany przez francuski Shom (service hydrographique et océanographique de la Marine). Na 330 stronach przedstawiono w nim parę tysięcy używanych obecnie flag, bander, flag rangowych i znaków lotniczych wszystkich państw świata. Album ten ze wszech miar zasługuje na to, by znalazł się w bibliotece każdego weksylologa, lecz jego cena jest porażająca – 120 dolarów USA.

Mało było referatów, które zasługiwałyby na większą uwagę. Najciekawsze wygłosili Gustavo Tracchia o wstęgach prezydenckich w Ameryce Południowej, Željko Heimer o flagach Rijeki, Nozomi Kariyasu o japońskich flagach miejskich i Bruce Berry o Ptaku Zimbabwe na flagach.

Jeśli chodzi o organizację i przebieg kongresu, to pochwalić można tylko wybór sali. Uczestnicy otrzymali niezwykle ograniczony i mało przydatny pakiet z programem oraz prymitywnie wykonane identyfikatory. Ponadto kulała informacja, na przerwach nie było zwyczajowej kawy, herbaty i ciasteczek, niechlujnie sporządzoną listę uczestników dostaliśmy ostatniego dnia, a na bankiet trzeba było iść w upale parę kilometrów.

Najbardziej przygnębiającym wydarzeniem były obrady Zgromadzenia Ogólnego FIAV, w czasie których wyraźnie przejawił się brak demokracji w tej organizacji. Nie dopuszczono do głosowania nad wnioskiem, by XXX kongres odbył się w Krakowie, a do wyborów na dwa stanowiska (prezydent i sekretarz generalny) w zarządzie FIAV dopuszczono tylko po jednej osobie, przedstawionej przez zarząd. Stanowisko prezydenta FIAV objął Żeljko Heimer z Chorwacji, a sekretarzem generalnym został Bruce Berry z Afryki Południowej. O tym, że ustępuje prezydent Michel Lupant i sekretarz generalny Charles Spain poinformowano w biuletynie FIAV zaledwie kilka tygodni przed kongresem, a więc było za późno, by poszczególne organizacje członkowskie mogły zgłosić swoich kandydatów. Doszło też do naruszenia statutu FIAV, kiedy zarząd postanowił uchylić zapis, że na kongresie, na którym ma być głosowane przyjęcie do FIAV nowej organizacji, musi być obecny jej przedstawiciel. Przyjęto organizacje z Chin, Macedonii i Chile, choć z Macedonii i Chile nikt nie był obecny.

Jednakże największym skandalem był wybór Pekinu na miejsce XXX Międzynarodowej Konferencji Weksylologicznej. Wniosek przeszedł niewielką liczbą glosów, a właściwie dzięki głosom zarządu, który dysponował 3 własnymi głosami i upoważnieniami od 10 stowarzyszeń. Cała procedura od samego początku stanowiła naruszenie norm, wypracowanych wcześniej przez FIAV. Dwa lata temu, na kongresie w Londynie przyjęto propozycję odbycia kongresu w Chinach, mimo że nie złożyło jej stowarzyszenie należące do FIAV, tylko prywatna osoba. Chińczycy (9 osób) utworzyli stowarzyszenie (Vexillological Research Center of China) dopiero 23 marca bieżącego roku. Prezentując warunki, jakie czekają na uczestników kongresu w Pekinie, wyraźnie dali do zrozumienia, że wypowiedzi uczestników nie mogą być sprzeczne z obowiązującą w Chinach linią polityczną. Kongres w Pekinie będzie też najdroższym z dotychczasowych.Za nocleg trzeba zapłacić od 120 do 180 dolarów USA za dobę, a za wyżywienie 30 dolarów dziennie. Do tego dojdzie wysoka opłata za wizę i drogi przelot tam i z powrotem.

W czasie obrad i na bankiecie, kiedy wręczano nagrody za czołowe osiągnięcia w dziedzinie weksylologii wyraźnie dało się odczuć pomijanie weksylologów z krajów Europy Środkowo-Wschodniej (z wyjątkiem państw byłej Jugosławii). Tytuł Laureata Federacji otrzymała nieznana szerzej Australijka za jeden referat, a nie nominowany przez Polskie Towarzystwo Weksylologiczne Alfred Znamierowski, zajmujący się weksylologią od 70 lat, który pierwsze artykuły o flagach publikował w Polsca pod koniec lat 50. XX w., na kilka lat przed W. Smithem. Tytuły Laureatów, a także Fellow of the Federation przyznali sobie dwaj ustępujący członkowie zarządu FIAV. O Vexillon – nagrodę  xa najważniejszą książkę weksylologiczną, wydaną w czasie ostatnich dwóch lat ubiegał się A. Znamierowski za Heraldyka i weksylologia i N. Kariyasu za Japońskie flagi od starożytności do dzisiaj. Vexillon otrzymał Kariyasu.

Burza, jaka się rozpętała po odmowie poddania pod głosowanie wniosku o organizację XXX kongresu w Krakowie, przypomniała mi burzę na kongresie w 1995 r. w Warszawie, kiedy nie chciano przyjąć do FIAV ukraińskiego stowarzyszenia heraldycznego. Wtedy udało się przezwyciężyć opór wielu stowarzyszeń zachodnich, ale tym razem starania były daremne.

W związku z tym Instytut Heraldyczno-Weksylologiczny, World Vexillological Research Institute i kilku weksylologów z Europy Środkowo-Wschodniej i Europy Zachodniej postanowiło powołać niezależną od FIAV Europejską Federację Weksylologów i Heraldyków (EUROHERVEX – European Federation of Vexillologists and Heraldists). Będzie to kontynuacja idei łączenia weksylologii i heraldyki, przyświecającej międzynarodowym konferencjom heraldyczno-weksylologicznym, jakie od 2012 r. odbywają się, co dwa lata w Cieszynie. Podobnie jak kongresy organizowane przez FIAV, międzynarodowe kongresy EUROHERVEX będą organizowane co dwa lata. Jednakże główna różnica będzie polegać na tym, że odbywać się będą jedynie w państwach Europy Środkowo-Wschodniej, co ze względu na ponad dwukrotnie niższe koszty i możliwość zakwaterowania w akademikach, pozwoli na uczestnictwo wielu naszym kolegom ze Wschodu, którzy ze względów finansowych nie mogli nigdy uczestniczyć w kongresach FIAV. Kolejne różnice to działania w poszanowaniu demokracji i równości, odrzucenie tzw. poprawności politycznej w referatach i debatach, współpraca weksylologów z heraldykami, członkostwo całych stowarzyszeń i indywidualne oraz publikowanie kwartalnika Federacji w kilku językach (polski, czeski, słowacki, angielski, niemiecki, francuski, włoski, hiszpański) z angielskimi streszczeniami.